Szydłowiec na początku XX wieku był miasteczkiem, gdzie pod wspólnym niebem i na wspólnej ziemi żyli Polacy i Żydzi, którzy stanowili blisko 80% mieszkańców. Samuel Chustecki, któremu udało się przeżyć czasy holocaustu tak wspominał swoje rodzinne miasto Szydłowiec...” krótkie i wąskie uliczki przy których stało wiele garbatych małych domów z synagogą i wyjątkowym cmentarzem żydowskim.

Wybrukowane kocimi łbami uliczki i wąskie chodniki pełne zapracowanych Żydów w różnym wieku, odzianych w chasydzki ubiór, w małych polsko-żydowskich czapkach na krótko strzyżonych głowach. Żydowskie kobiety w perukach, ostrożnie by nawet nie spojrzeć na mężczyznę, noszą koszyki wypełnione zakupami włosach Domy były zamieszkiwane przez duże rodziny. Zawsze brakowało dni w tygodniu. Jednakże ludzie prowadzili swój biznes życia, pomimo wszystkich trudności i niedogodności”
To wspólne życie z radościami i troskami codziennego dnia Polacy i Żydzi wiedli aż do 1939 roku, kiedy do miasteczka przybyli Niemcy i nastał zły czas dla żydowskich mieszkańców Szydłowca. Tak naprawdę był to również trudny okres dla wszystkich, bowiem czas wojny budzi w człowieku mroczne żądze jego duszy z jednej strony a z drugiej bohaterstwo, odwagę i godność. Należy też pamiętać o tym, ze ludzi dzielimy na dobrych i złych oraz mądrych i głupich, bo nic innego poza tym podziałem nie decyduje o wartości drugiego człowieka. Lata II wojny światowej i czas Holocaustu zaciążył na naszej historii. Dotyczy to także Szydłowca. przez wiele lat mówiono w naszym mieście o antysemityźmie i ksenofobii. Myślę, ze pora z tymi niechlubnymi opiniami skończyć, tym bardziej , że właśnie w Szydłowcu i okolicach było wielu wspaniałych Polaków, którzy narażając swoje życie i życie swoich bliskich ratowali życie swoim sąsiadom – Żydom. Przez szereg lat nie wypadało o tym mówić, bo można się było narazić ...a przecież na całym świcie podziwiamy ludzi, którzy ratują życie innym, mówimy o nich bohaterowie. My w naszym mieście i w okolicznych wioskach również mamy takich bohaterów i uważam, że należy im się uznanie. Niestety wielu z nich już nie żyje ale dumni za ich postawę mogą być ich synowie, córki czy wnuki.
Dlatego, kiedy pan Kazimierz Jędrzejczyk wystąpił z propozycją, by upamiętnić tych bohaterskich mieszkańców naszego miasta i okolic wmurowaniem pamiątkowej płyty im poświeconej, Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Szydłowca postanowiło podjąć się tego zadania. Doszliśmy do wniosku, że najlepszym miejscem był by mur kurtynowy szydłowieckiego zamku, gdzie 8 stycznia 1943 w nieludzkich warunkach zgromadzono 5000 Żydów, którzy jeszcze pozostali i 13 stycznia 1000 z nich wywieziono do „Hasagu” w Skarżysku, a resztę do Treblinki. Na to, że wielu Polaków ukrywało Żydów są dowody w postaci wspomnień i relacji świadków. Część nazwisk już udało się odnaleźć i dotrzeć do rodzin tych, którzy ratowali życie innym. Myślę, że będzie ich jeszcze więcej, bowiem ludzie zaczynają mówić o tych wydarzeniach. Pozwolę sobie wymienić kilka nazwisk: Pani Zofia Bednarczyk i jej mąż z Szydłówka Jan Zwierzchowski Państwo Dróżdżowie Rodzina Pijarskich Janina Kawczyńska z Orłowa Walenty Rejczak z Wysokiej Rodzina Tarków z Pawłowa Państwo Chyliccy ze Stefankowa Antoni Gawęda z Zaborowia Jan Podgórski, Felicja Kubska , Zygmunt Janicki, Zygmunt Gołaszewski, Stanisław Lubuc, Tadeusz Stolarczyk z Szydłowca. Podałam tylko część nazwisk, ponieważ w przypadku pozostałych należy sprawdzić autentyczność podanych wydarzeń. W planie na moment odsłonięcia tablicy pamiątkowej zaplanowane jest wydanie monografii poświęconej Polakom ratującym życie Żydów, w której opisane będą okoliczności w jakich się to wszystko działo. Myślę, ze najlepszym terminem byłby 24 marca 2009 rok, bo właśnie ten dzień został zaproponowany przez senat jako Dzień Pamięci o Polakach Ratujących Żydów. Proponujemy by na tablicy było napisane:

„Nie ma już tych miasteczek, gdzie biblijne pieśni Wiatr łączył z polską piosnką i słowiańskim żalem” Antoni Słonimski

W hołdzie Polakom, mieszkańcom Szydłowca i okolic, którzy, narażając swoje własne życie i swoich bliskich, ratowali życie Żydom

Społeczeństwo Szydłowca i powiatu szydłowieckiego